Veelgestelde vragen

Wat is TTIP?

TTIP staat voor Transatlantic Trade & Investment Partnership, oftewel het trans-Atlantische handels- en investeringsverdrag. Sinds juni 2013 onderhandelen de VS en de EU over TTIP. Het belangrijkste doel van TTIP is om handelsbarrières tussen de VS en de EU te slechten en zo handel en investeringen over en weer te stimuleren. Echter, de meeste traditionele barrières (importheffingen, grenscontroles etc.) zijn al opgeheven, wat nu nog rest zijn verschillen in wet- en regelgeving. De TTIP onderhandelingen gaan dan ook vooral over het gelijktrekken van deze regels tussen de VS en de EU. Hierbij gaat het niet alleen over technische standaarden zoals bijvoorbeeld de kleur van de knipperlichten op auto’s, maar ook over fundamentele zaken zoals regels voor voedselveiligheid, consumentenbescherming en het milieu. Het gaat dus over hoe de wetten en regels die wij onszelf opleggen tot stand komen. TTIP raakt daarmee de fundamenten van ons democratisch bestuur.

Wat is CETA?

CETA staat voor ‘Comprehensive Economic and Trade Agreement’ en is de naam van het handelsverdrag dat net tussen de EU en Canada is uit onderhandeld. CETA lijkt in vorm en inhoud heel erg op TTIP. De onderhandelingen over CETA zijn eerder begonnen dan die over TTIP en zijn inmiddels afgerond. CETA geldt daarmee als blauwdruk voor TTIP, en zal eerder worden voorgelegd aan het Europees Parlement. Al heeft Canada weliswaar een kleinere economie dan die van de VS, CETA moet net zo kritisch bekeken worden als TTIP. Veel van de zorgen over TTIP gelden ook voor CETA. Om deze zorgen weg te nemen zal CETA fundamenteel moeten worden herzien, anders is het TTIP via de achterdeur. Als CETA eerder wordt voorgelegd dan TTIP moet ook hierover een referendum komen.

Waarom TTIP (en CETA)?

Voorstanders van handelsverdragen als TTIP en CETA voorspellen grote economische groei en veel nieuwe banen. Door (grote) verschillen in regelgeving tussen de VS en de EU ontstaan er handelsbarrières. Producten en diensten die in de VS aan de regels voldoen mogen dikwijls niet zomaar in de EU worden aangeboden en andersom. Het wegnemen van deze barrières zou volgens de voorstanders handel moeten stimuleren. Uit wetenschappelijke studies blijkt echter dat de positieve effecten op de economie vrij klein zijn, en sommige onderzoekers voorspellen zelfs economische krimp en banenverlies in de EU.

Wat is ISDS?

ISDS staat voor Investor-State Dispute settlement. Het is een vorm van investeerdersbescherming die buitenlandse bedrijven in staat stelt om overheden voor een private arbitragecommissie te slepen om een schadevergoeding te eisen wanneer staten wetten of regels doorvoeren die een negatief effect hebben op de investering en winstverwachting van het desbetreffende bedrijf. ISDS is een heet hangijzer in de discussie rondom TTIP en CETA. ISDS geeft bedrijven de mogelijkheid om overheden onder druk te zetten om wetten en regels niet door te voeren. Doen zij dit toch, dan lopen zij – en daarmee de belastingbetaler – het risico op forse schadeclaims.

Wat is ‘regulatory cooperation’?

TTIP en CETA proberen regelgeving blijvend te ‘harmoniseren’ om zogenaamde ‘handelsbarrières’ te weg te nemen. Dit proces wordt ‘Regulatory Cooperation’ genoemd. Om toe te zien op deze afstemming wordt een hele nieuwe bureaucratie opgetrokken die als doel heeft te voorkomen dat regels in de toekomst weer uiteen gaan lopen. Dit samenwerkingsorgaan van Canadese, Amerikaanse en Europese technocraten is een permanente, niet-transparante en ondemocratische vergadering die op ieder moment in nationale wet- en regelgevingsprocessen mag interveniëren, en advies mag geven. Regulatory Cooperation stelt bedrijven zo in staat om wetgevingsprocessen op allerlei manieren te vertragen en te beïnvloeden, bijvoorbeeld door aan te sturen op steeds meer onderzoeken en adviezen. Dit is een bekende en effectieve lobbystrategie, die ook wel ‘paralysis by analysis’ wordt genoemd en de vrijheid van overheden inperkt door beleidsprocessen eindeloos te vertragen. Analyses van de teksten van CETA laten zien dat er op dit niveau bindende besluiten genomen mogen worden zonder dat daar de goedkeuring van een parlement (nationaal of Europees) voor nodig is. Dit is een directe ondermijning van de democratie.

Zijn jullie tegen vrijhandel?

Nee, we zijn niet tegen vrijhandel. Het afbouw van importheffingen en –barrières kan goed uitpakken en het maken van internationale afspraken over handel is verstandig. Maar TTIP en CETA zijn geen traditionele handelsverdragen en de manier waarop de onderhandelingen plaatsvinden zijn zeer problematisch. Wij vragen om transparantie, de hantering van normale democratische principes en directe goedkeuring door de bevolking via een (bindend) referendum.